Saf Kafkas arılarımız Artvin ilinin Borçka ilçesinde, Macahel adıyla bilinen köylerde yer alır.
Macahel, TEMA Vakfı çalışmaları sonucunda 1999 yılında korumaya alınmıştır. Bölgede bir tek ağaç bile kesilemez. 1999'dan beri TEMA Vakfı, ilgili kamu kurumları ve yerel halk koruma konusunda tam bir iş birliği içindedir. Bu bilinç gün geçtikçe güçlenir.
Macahel, adı bile konmamış çiçek ve bitkilerle kaplıdır. Değerli bitki örtüsü nedeniyle turistlerin ilgisini çeker. 3-4 yüz yıllık ağaçlarla dolu köyümüzde arıcılık tamamen doğal koşullarda yapılır ve bal el değmeden, doğal yöntemlerle elde edilir.
Kafkas arısı (Apis mellifera caucasica)
Kafkas arısının ana yurdu Kafkasların dağlık bölgesidir. Bizi ilgilendiren, dağ arısı da denen, yüksek rakımlı bölgelerin uzun ve karlı kışına uyum sağlamış siyah renkli arılardır.
Dış görünüşü (morfolojik özellikleri)
- Diğer arılardan daha iridir. Gözden çıkan işçi arıların ağırlığı 70-80 mg'dır.
- Kitin esmer renktedir. Dağlık yöre Kafkaslarının tüm abdomen halkaları siyahtır. Kıllarda gri renk baskındır.
- Arı ırkları içinde en uzun dilli olanıdır. Dil uzunluğu 6,6-7,25 mm'dir (ortalama 7,09 mm). Bu sayede derin tüplü çiçeklerden de nektar toplar.
Koloni davranışları (fizyolojik özellikleri)
- İyi bir yavru yetiştiricisidir ve kuvvetli koloniler kurar. Ana arı bir günde 1100-1500 yumurta yumurtlayabilir.
- Uysaldır; hırçın ve sokucu değildir. Kontrol sırasında bile çalışmaya devam eder.
- Çok düzgün petek örer ve sırlar. Propolisi çok taşır ve kullanır.
- Güçlü bir yiyecek toplama yeteneği vardır. Zengin nektar kaynaklarını çok iyi değerlendirir, kıt kaynaklardan da en ekonomik yararı sağlar.
- Doğal oğul verme eğilimi zayıftır. Araştırmalar kolonilerin yalnızca %13'ünün oğul verdiğini gösterir.
- Ağır ve uzun kış şartlarında üstün kışlama yeteneği vardır. Sonbaharda uçuş deliğini propolis perdesiyle daraltır.
Bu özellikleriyle Kafkas arısı, soğuk ve karlı iklimlerde başarılı olan, dünyadaki iki önemli arı ırkından biridir. ABD'nin kuzey eyaletlerinde, Kanada'da, Orta ve Kuzey Avrupa'da, Rusya'da, Çin'de ve Orta Asya'da kullanılır.
Kuzeydoğu Anadolu'daki durum
Gezginci arıcılık başlamadan önce Ardahan, Artvin, Kars ve çevre illerde Kafkas arısı saf olarak bulunuyordu. 1950'li yıllarda gezginci arıcılık başladı. Çevre bölgelerden gelen Suriye, İran, Anadolu ve Muğla arıları Kafkas arısını melezleştirdi. Bugün bu illerin çoğunda Kafkas arısı saf olarak bulunmaz.
Siyah renkli Kafkas arısı sarı renkli kolonilerle melezlendiğinde sarı renkli işçi arılar ortaya çıkar. Böylece melezlenme kolayca görülür.
Camili havzasında saf Kafkas arısı
Artvin'in Borçka ilçesindeki Camili (Macahel) havzasındaki tüm kolonilerin saf Kafkas olarak kaldığı, 1998 ve sonraki yıllarda yapılan bilimsel çalışmalarla belirlenmiştir. Ballarımızı bu arılarla üretiyoruz.